Met een kolenkachel bent u, net als met een houtkachel,
onafhakelijk van een gas- of elektriciteitsleverancier. Het gebruik van een kolenkachel
vraag wel dat u regelmatig kijkt of er nog genoeg kolen in de kachel zijn. Maar
in tegestelling tot een houtkachel hebt u een groter gebruiksgemak met een kolenkachel
omdat kolen langzamer opbranden en omdat u geen hout hoeft te zagen, klieven en
stapelen.
Een kolenkachel kan makkelijk blijven branden. Door de luchttoevoer te verminderen
gaat de kachel langzamer branden waardoor deze makkelijk een hele nacht kan aanblijven.
In de ochtend moet men dan alleen de luchttoevoer weer open zetten en kolen bijgieten
om de kachel weer te laten doorbranden. Het terug aansteken van een kolenkachel
daarentegen is niet makkelijk.
Het is aan te bevelen om een gietijzeren kachel in plaats van een kachel in plaatstaal
te kopen. Door de zeer hoge temperatuur die de kolen bereiken zou het kunnen dat
plaatstaal krom trekt en gaat vervormen. Gietijzer kan na verloop van tijd wel
kleine scheurtjes vertonen, maar dit is uitzonderlijk en komt meestal alleen voor
wanneer men de kachel regelmatig helemaal laat uitdoven en dan weer aansteekt.
Het grote temperatuurverschil zorgt dan voor deze scheurtjes.
Vele mensen vinden kolenkachels iets van de jaren '60 of '70. Maar wanneer men
de vergelijking maakt "prijs/warmteopbrengst" dan ziet men al snel dat het verwarmen
met kolen een goedkoop alternatief is voor gas of elektriciteit.
Net zoals bij de verbranding van alle fossiele brandstoffen, komt er bij de verbranding
van kolen ook CO (koolstofmonoxide) vrij. Dit gas is dodelijk maar kan echter
niet waargenomen worden daar het geurloos en kleurloos is. Elke kamer die voorzien
is van een kachel waar kolen in gebrand worden moet voorzien zijn van een CO detector.
De vooroordelen die sommige mensen hebben tegenover kolenkachels, dat ze veel
vuil in huis met zich meebrengen en dat het een antieke manier is om een woning
te verwarmen, zijn ongegrond. Kolenkachels hebben een even grote evolutie doorgemaakt
als alle andere verwarmingstoestellen. Het is inderdaad zo dat men weinig reklame
ziet voor kolenkachels, maar dit komt omdat meer dan 90% van de kolen die ontgonnen
wordt naar de elektriciteitscentrales gaat. Logisch dat kolenkachels niet echt
een groot marktaandeel vertegenwoordigen. Het is misschien daarom dat verwarmen
met kolen zo goedkoop is.
Kolenkachels zijn tegenwoordig een even groot design element in een woning als
andere verwarmingssystemen. Indien u dus bepaalde wensen heeft is de kans groot
dat u wel een kachel zal vinden die hieraan voldoet. Kolenkachels kunnen in verschillende
kleuren geleverd worden buiten het klassieke zwart zoals blauw, bruin, of groen.
Sommige fabrikanten kunnen nog andere kleuren leveren. Als afwerking kan men kiezen
uit accenten in goud of zilverkleur, of tegeltjes, al dan niet beschilderd met
een bepaald patroon.
Steenkool is verkrijgbaar in verschillende kwaliteiten.
Het is echter moeilijk om te weten welke steenkool men moet kopen. Alleen uw leverancier
is op de hoogte van de kwaliteit van de steenkool en uw vertrouwen in hem en zijn
goede naam zullen er voor zorgen dat u de beste steenkool geleverd krijgt.
De steenkool met de laagste kwaliteit is bruinkool. Deze bevat slechts 70% koolstof
en wordt meestal gebruikt in elektriciteitscentrales. Bruinkool kan gebruikt worden
voor de verwarming van de woning, maar dit is niet aan te raden omwille van het
hoge zwavelgehalte. Tijdens de verbranding van bruinkool komen er grote hoeveelheden
zwaveldioxide (SO2) vrij wat schadelijk is voor de natuur en mede verantwoordelijk
is voor zure regen. In elektriciteitscentrales wordt dit gas tegengehouden en
geneutraliseerd door een filterinstallatie. Bij thuisverbranding gebeurt dit niet.
Bruinkool is goedkoper dan andere soorten van steenkool maar ook de warmteopbrengst
is lager.
Klassieke steenkool is van een betere kwaliteit dan bruinkool en levert meer warmte
tijdens de verbranding. Toch komt er tijdens de verbranding ook hier gevaarlijke
stoffen vrij zoals koolstofdioxide (CO2) wat verantwoordelijk is voor het broeikast
effect en zwaveldioxide (SO2) zoals bij bruinkool maar in minder grote hoeveelheden.
Als brandstof is steenkool veruit de goedkoopste oplossing, tenzij u ergens brandhout
gratis kan gaan afhalen. Gewone steenkool wordt nog alleen hoofdzakelijk gebruikt
in hoogovens voor het vervaardigen van ijzer nadat het ontgast werd in een cokesoven.
Het bevat ongeveer 80% koolstof.
Antraciet is de hardste soort van steenkool met het hoogste koolstofgehalte en
dus ook met de meeste verbrandings energie per kilo. Antraciet bevat tussen 90
en 94% koolstof en tijdens de verbranding komen er minder schadelijke stoffen
vrij dan bij andere steenkoolsoorten. Antraciet is de duurste soort steenkool
omdat de winning ervan zeer arbeidsintensief is.
Een kolenkachel voor de eerste keer aansteken kan een
uitdaging zijn. Het is de bedoeling om een dikke laag roodgloeiende kolen onderaan
in de kachel te krijgen van ongeveer 10 centimeter dikte. Neem hiervoor een paar
bladen krantenpapier en maak hier losse bollen van. Leg ze vanonder in de kachel
op het rooster. Leg kleine stukjes droog hout op het papier. Leg het hout kris
kras door mekaar zodat er veel lucht tussen kan circuleren. U mag gerust een dikke
laag van dit klein hout leggen, tussen de 10 en 20cm.
Zorg er voor dat de luchttoevoer helemaal open staat. Eventueel mag u het deurtje
van de aslade ook openzetten om extra zuurstof in de kachel te brengen. Kijk ook
na of, indien de schoorsteen uitgerust is met een afsluitklep, deze ook helemaal
openstaat. Kolen hebben in het begin veel zuurstof nodig om een mooie rode gloed
te krijgen. Dit gebeurt bij 800 a 900 graden celcius.
Tijdens het aansteken blijft u best in de buurt van de kachel daar u regelmatig
kleine hoeveelheden kolen moet bijvullen. Steek het krantenpapier in brand en
sluit de laaddeur. Binnen een paar minuten zal het kleine aansteekhout goed branden.
Open langzaam de laaddeur en leg verscheidene niet al te dikke stukken hardhout
op het vuur. Sluit terug de laaddeur.
Na pakweg 15 minuten zal ook het hardhout branden en reeds voor een deel omgezet
zijn in gloeiende houtskool. Nu kan u stilaan de eerste kleine hoeveelheden kolen
beginnen toe te voegen. Niet meer dan een paar kilo kolen per keer toevoegen.
Vanaf dat u merkt dat deze kolen een mooie rode gloed hebben kan u weer kolen
toevoegen. Doe zo verder tot wanneer u een mooie dikke laag hebt. Hierna kan u
de kachel helemaal opvullen met kolen.
Sluit vervolgens de luchttoevoer voor een deel af. Let op! Indien u dit niet doet
zal de kachel zodanig heet worden dat deze kan beschadigd worden. Hetzelfde voor
het deurtje van de aslade. Zeker sluiten. Zolang u voldoende mooi gloeiende kolen
in de kachel hebt kan u deze steeds bijvullen. Wanneer u echter opmerkt dat dit
niet het geval is doordat u bv bent vergeten bij te vullen of lang van huis bent
geweest, dan moet u weer kolen bijvullen zoals hierboven beschreven, kleine hoeveelheden
tegelijk totdat u een voldoende dikke en mooi gloeiende kolenmassa heeft.
Wanneer er niet veel gloeiende kolen meer over zijn kan u best niet het rooster
opschudden of poken in het vuur. Hierdoor zullen er kolen door het rooster vallen
waardoor het vuur nog kleiner wordt. Van zodra u kolen heeft toegevoegd en het
vuur weer goed doorbrand mag u het rooster opschudden. Bij een kachel die de hele
dag door brand moet men het rooster 1 a 2 maal per dag opschudden. Hierdoor valt
er een groot deel van de as in de aslade en kan het vuur voldoende zuurstof aantrekken.
Bij het veranderen van de luchttoevoer duurt het geruime tijd vooraleer het vuur
hierop reageert. Het openen of sluiten van de luchttoevoer kan de eerste 15 tot
20 minuten schijnbaar zonder resultaat geweest zijn. Dit is echter niet het geval.
Goedkopere kachels moeten regelmatig opgevuld worden terwijl de duurdere modellen
9 tot 12 uur kunnen branden met 1 lading kolen.
Wanneer u de aslade leeg maakt, zorg er dan voor dat u de as in een metalen emmer
kan gieten. As kan nog dagen warm blijven, zorg er dus voor dat de emmer op een
plaats staat waar er geen risico is op brand.
