Een goede ventilatie is minstens even belangrijk als
een goede verwarming. Alle kamers in de woning moeten voldoende verse lucht krijgen
zodat men een gezonde leefomgeving krijgt. Ventilatie zorgt voor de afvoer van
teveel vocht en verwijderd schadelijke stoffen uit de woning. Een goede ventilatie
is tevens van zeer groot belang wanneer men gebruik maakt van een kachel of verwarmingssysteem
dat werkt met fossiele brandstof. Een te geringe toevoer van verse lucht in de
ruimte waar het verwarmingstoestel staat, geeft een minder goede verbranding waardoor
het rendement naar omlaag gaat en het gevaar op CO vergiftiging kan toenemen.
De hoeveelheid verse lucht die door de ventilatie moet aangevoerd worden, moet
in overeenstemming zijn met de noden van de woning, het verwarmingssysteem dat
gebruikt wordt, en het aantal bewoners. De ventilatie moet ook afgestemd worden
op het type van woning en op de gebruikte bouwmaterialen om tot een uitgebalanceerd
systeem te komen dat efficient met energie omspringt. De ventilatie moet dus een
integraal deel uitmaken van de woning.
De meeste woningen worden op een natuurlijke manier geventileerd. Dit wil zeggen
dat er verse lucht in de woning komt langs kieren rondom deuren en vensters. Dit
is een ongecontroleerde ventilatie die vrijwel steeds een verhoging van de stookkosten
tot gevolg heeft. Ook zullen de meeste mensen een dergelijke luchtroom als onaangenaam
ervaren.
Slechte ventilatie in een niet of weinig geïsoleerde woning is verantwoordelijk
voor een meerverbruik van ruim 20% met betrekking tot verwarming. In een nieuwe
en goed geïsoleerde woning heeft men niet voldoende natuurlijke ventilatie. Hierdoor
gaat de kwaliteit van de lucht in de woning er zeer snel op achteruit en kan men
problemen krijgen met condensatie. Dit kan zich op een later tijdstip manifesteren
als schimmelvorming op muren en meubelen. Het is daarom van belang om een goed
evenwicht te vinden tussen voldoende ventilatie en tussen de stookkosten zo laag
mogelijk houden.
Luchtverontreiniging in de woning kan verschillende oorzaken hebben:
- Vocht en luchtjes ten gevolge van het koken.
- CO en NOx gas veroorzaakt door kachels en roken.
- Gassen van spuitbussen en luchtverfrissers.
- Formaldehyde uit spaanplaten (meubelen).
- Uitwerpselen van de huisstofmijt.
- CO2 veroorzaakt door uitademen en kachels met open vlam.
- Geuren van dieren.
De belangrijkste van al deze problemen is zonder twijfel het teveel aan vocht
in de woning. Vocht komt in de woning door koken, wasmachines, vaatwas, droogkast,
en dagelijkse persoonlijke hygiëne. Onderzoek heeft aangetoond dat indien de relatieve
vochtigheid in de woning gedurende lange tijd meer dan 70% is, er een verhoogde
kans is op de vorming van condensatie op koude oppervlakken (zoals buitenmuren)
wat schimmelvorming tot gevolg kan hebben. Voldoende ventilatie voorzien is hier
de enige remedie tegen.
De laatste jaren worden de woningen steeds beter geïsoleerd met als doel de kosten
voor verwarming zo veel mogelijk te beperken. Dit komt echter de ventilatie niet
ten goede en de meeste moderne woningen die niet voldoende geventileerd worden
hebben een minderwaardige luchtkwaliteit. Hier komt nog bij dat woningen die gelegen
zijn langs drukke wegen moeizaam verlucht kunnen worden. De luchtkwaliteit buitenshuis
is niet zelden slechter dan deze binnenshuis. Bij een goede ventilatie is het
daarom ook van belang om er voor te zorgen dat er geen schadelijke stoffen de
woning kunnen binnendringen.
Wanneer men ventilatie niet onder controle heeft dan
spreekt men van luchtindringing of lekkage. Er zijn 2 mechanismen verantwoordelijk
voor deze vorm van ventilatie. Als eerste heeft men lekkage ten gevolge van de
druk die door de wind op de woning uitgeoefend wordt. Hoe harder het waait, hoe
meer druk er op de woning staat en dus hoe meer lekkage men heeft.
Ten tweede heeft men het zogenaamde "schoorsteeneffect". Dit komt tot stand door
het verschil in temperatuur binnen en buiten de woning. Wanneer de temperatuur
in de woning hoger is dan buiten, dan stijgt de warme lucht naar de bovenste verdieping.
Hierdoor zal er op het gelijkvloers een onderdruk ontstaan die aangevuld gaat
worden met lucht van buiten de woning. Hierdoor krijgt men dan een koude luchtstroom.
Hoe hoger het gebouw is, hoe sterker dit effect wordt.
Deze vormen van natuurlijke ventilatie kunnen aangevuld worden door mechanische
ventilatie. De huidige bouwvoorschriften en reglementeringen zorgen er echter
voor dat de meeste woningen zeer goed geïsoleerd moeten worden waardoor er net
voldoende gecontroleerde natuurlijke ventilatie in de woning kan komen.
Bij oudere woningen met een minder goede isolatie kan er een groot verlies aan
energie optreden. Tevens kan men ook niet de hoeveelheid lucht die in de woning
komt regelen. Dit kan tot gevolg hebben dat er in de woning een teveel aan vochtigheid
komt wanneer er niet voldoende verlucht kan worden.
Een betere isolatie van de woning wil niet noodzakelijk zeggen dat men minder
energie verbruikt. Wanneer de ventilatie ontoereikend is dan kan het zelfs mogelijk
zijn dat u tot 20% meer energie gaat vebruiken om uw woning te verwarmen. Het
doel van een goede ventilatie is om een evenwicht te vinden tussen efficient omspringen
met energie en tussen de kwaliteit van de lucht in de woning optimaal houden.
Met andere woorden: minimaliseer ongecontroleerde ventilatie en installeer een
systeem voor gecontroleerde ventilatie.
De keuken, badkamer, waskamer, en toilet zijn de belangrijkste plaatsen waar er
voldoende ventilatie aanwezig moet zijn omdat hier de meeste vochtigheid is. De
vochtige lucht in deze ruimtes kan best rechtstreeks naar buiten afgevoerd worden
zodat ze zich niet kan verspreiden doorheen de rest van de woning.
Ventilatie zorgt voor een deel voor energieverlies.
In eerste instantie komt dit doordat de binnenkomende lucht opgewarmd moet worden.
Deze opgewarmde lucht is men kwijt van zodra deze het gebouw verlaat. Als tweede
verbruikt elke vorm van mechanische ventilatie ook stroom. Dit brengt ook een
extra kost met zich mee.
Tocht is een ongecontroleerde beweging van lucht door kieren en openingen in de
woning. Men heeft rechtstreekse openingen naar buiten toe zoals een kier rond
een venster of onder een deur, maar meestal wordt de tocht veroorzaakt door een
reeks van openingen (scheurtjes) die met elkaar verbonden zijn. Dergelijke lekken
kunnen moeilijk te dichten zijn omdat men niet altijd kan achterhalen waar de
tocht vandaan komt.
Een goed geïsoleerde woning heeft nog steeds een verlies van 4 kubieke meter lucht
per uur. Bij een matig geïsoleerde woning kan dit oplopen tot 20 kubieke meter
lucht per uur. Dit wil zeggen dat de meeste woningen voldoende natuurlijke ventilatie
hebben. Maar omdat dit een ongecontroleerde ventilatie is, is het hoogst onwaarschijnlijk
dat u deze verse lucht op het juiste moment en op de juiste plaats krijgt.
Tijdens winderige dagen wil dit ook zeggen dat de tocht in de woning toeneemt
en dus ook het volume aan verse lucht zal toenemen. Het is maar zeer de vraag
of u hier op zit te wachten. Als u wil laten testen hoeveel lucht uw woning "lekt"
dan kan men dit laten doen door een gespecialiseerd bedrijf. Alle openingen zoals
een schoorsteen en afvoer van dampkap en droogkast worden dichtgemaakt. Ook alle
verluchtingsopeningen worden gesloten. Vervolgens zal men in de woning lucht blazen
en kan men het verlies per uur meten.
De resultaten van deze test kunnen gebruikt worden om uw woning te vergelijken
met de resultaten van andere woningen. Hierdoor krijgt u inzicht in de hoeveelheid
energie die u elke dag verliest en wat u kan doen om dit te verhelpen. U kan uw
woning beter luchtdicht maken door de ramen te vervangen door nieuwere dubbele
of driedubbele beglazing. Wanneer deze ruimte echter niet voorzien is van een
systeem van mechanische ventilatie dan kan u best ramen kiezen die bovenaan voorzien
zijn van verluchtingsopeningen. Hierdoor kan u deze ruimte nog voldoende ventileren.
Alle vormen van mechanische ventilatie verbruiken elektriciteit. Ventilatoren,
compressoren, omvormers, sturingen en veiligheidssystemen verbruiken alle een
vaste of variabele hoeveelheid stroom, en een goed ontworpen systeem verbruikt
een minimale hoeveelheid. De toevoer en afvoerkanalen van het ventilatiesysteem
moeten ook zo recht mogelijk zijn. Hoe meer bochten, hoe meer weerstand de lucht
zal ondervinden en hoe harder de ventilatoren moeten werken. Dit komt het stroomverbruik
niet ten goede.
De meeste systemen die gebruikt worden voor warmterecuperatie zijn van het lucht-lucht
type. Dit wil zeggen dat de warmte uit de afgevoerde lucht gehaald wordt en zal
gebruikt worden om de binnenkomende lucht voor te verwarmen. Deze systemen presteren
goed tot zeer goed. Een warmterecuperatiesysteem verminderd de hoeveelheid energie
die nodig is om de binnenkomende lucht op te warmen.
Dergelijke systemen werken het best in woningen die goed tot zeer goed geïsoleerd
zijn. Men heeft ook maar alleen voordeel met een dergelijk systeem indien de recuperatie
meer opbrengt dan dat de kostprijs is om het systeem te laten werken (energiekost).
De hoeveelheid verse lucht die moet aangevoerd worden in een bepaalde ruimte hangt
af van hoe vervuild de lucht in deze ruimte is.
Een automatische sturing controleert continu de vochtigheidsgraad en kwaliteit
van de lucht. Hierdoor zal de ventilatie alleen maar aanslaan van zodra dit nodig
is en zal er dus energie bespaard worden. Een slecht geïnstalleerd systeem zal
niet naar behoren functioneren en meer energie verbruiken dan nodig is. Vraag
steeds naar een gecertificeerd installateur. Deze hebben een certificaat van de
fabrikant dat ze goed op de hoogte zijn van de installatievoorschriften.
