Sommige zijn van oordeel dat een houtkachel een antiek toestel is en dat het een omslachtige
manier is om een woning te verwarmen. Het tegendeel is echter waar. Tegenwoordig spenderen
grote bedrijven tienduizenden euro's aan het ontwikkelen van houtkachels die zeer efficient
met hun brandstof omspringen. Dankzij deze research kunnen de hedendaagse houtkachels een rendement
halen van 75 tot 80%. Dit wil zeggen dat 75 tot 80% van de energie die in het hout zit ook
daadwerkelijk omgezet wordt in warmte door dergelijke houtkachels.
Doe de test. Steek de houtkachel aan en laat hem op bedrijfstemperatuur komen. Neem vervolgens
buiten een kijkje naar uw schoorsteen. Ziet u rook? Dan hebt u geen hoog rendements kachel, ofwel
is de verbranding van uw hout niet optimaal door andere factoren zoals een te hoge vochtigheid
van het hout.
Hoog rendements houtkachels zorgen voor een extra naverbranding van de vrijgekomen gassen uit
het hout. Deze naverbranding genereert extra energie en hitte, terwijl de hoeveelheid rook sterk
verminderd. Dit wil zeggen dat u met een hoog rendements kachel ongeveer 35% minder hout
verbruikt om dezelfde hoeveelheid warmte te verkrijgen dan met gewone houtkachels.
Deze hoog rendements houtkachels zijn uitermate geschikt voor de nieuwere woningen die
ontworpen werden met energie efficientie als belangrijkste kenmerk. Een dergelijke centraal
geplaatste houtkachel die voldoende kilowatt kan leveren kan een middelgrote woning helemaal
verwarmen. Grotere woningen kunnen door een ingenieus systeem van ventilatie openingen ook
volledig verwarmd worden. Dankzij hun zuinigheid kunnen deze kachels de ganse nacht doorbranden
op 1 lading hout.
Door een warmte reflecterende wand (bv aluminium) achter de houtkachel te plaatsen kan men
het rendement zelfs nog meer verhogen en het verbruik nog verder terugdringen. De kachel kan
in elke ruimte waar er voldoende plaats is en er een schoorsteen is die vrij recht loopt
geinstalleerd worden. De beste plaats is uiteraard de woonkamer met een schoorsteen die door
de woning recht naar boven gaat. Deze installatie zal de beste prestaties leveren en het
minste onderhoud vragen.
Warmte op een natuurlijke manier van kamer tot kamer laten gaan is vrij moeilijk. Het gemak
waarmee de warmte zich zal verplaatsen wordt in eerste instantie bepaald door de energie
efficientie van de woning en niet zozeer door de capaciteit van de kachel. Slecht geisoleerde
kamers in een woning hebben zeer veel warme aangevoerde lucht nodig om op temperatuur te blijven,
meer dan de hoeveelheid die kan geleverd worden door een houtkachel in een andere kamer.
Bij een goed geisoleerde woning kan een houtkachel dit wel. Het is wel zo dat het vrij lang kan
duren tegen dat er een warme luchtstroom op gang komt tussen de kamers. Indien men het vuur elke
avond laat uitgaan wordt deze luchtstroom onderbroken waardoor de andere kamers nooit een
aangename temperatuur zullen bereiken. Woningen met verdiepingen kan men sneller opwarmen door
middel van passieve convectie omdat de warme lucht makkelijk kan stijgen naar de volgende verdieping.
Bij woningen waar alles zich op het gelijkvloers bevind is dit moeilijker. Men kan proberen om
de verdeling van warmte te forceren door in de muren kleine ventilators in te bouwen die op
een langzame snelheid kunnen draaien. Hierdoor wordt de warmte gedwongen om zich naar aanpalende
kamers te verplaatsen, maar hier zijn nadelen aan verbonden.
De ventilator zal als het ware de lucht uit de kamer trekken waar de kachel staat. Hierdoor
kan er bij onvoldoende toevoer van verse lucht in deze ruimte een onderdruk ontstaan die ofwel
ervoor zorgt dat de kachel slechter gaat branden door te weinig zuurstof, of in de slechtste
gevallen krijgt men problemen met koolstofmonoxide (CO) afvoer. Een bijkomend nadeel is dat
door het aanzetten van de ventilator men een stroom van koude lucht krijgt die ervoor gaat zorgen
dat de ruimte waar de kachel staat gevoelig gaat afkoelen. Ook het elektriciteitsverbruik
zal de hoogte ingaan.
Het proces van de natuurlijke warme luchtstroom kan men niet manipuleren. Een woning met 2
verdiepingen is het meest geschikt om alle kamers binnen een redelijke tijd opgewarmd te krijgen.
De kachel op het gelijkvloers zal na verloop van tijd voldoende warmte afgeven om de bovenliggende
kamers ook op te warmen. Deze zullen uiteraard wel kouder blijven dan de ruimte beneden,
maar indien het slaapkamers betreft is dit geen probleem. De toevoer van warme lucht naar de
slaapkamers zal net voldoende zijn om op koude dagen er voor te zorgen dat de temperatuur een
beetje aangenamer wordt.
Verwarmen met hout zit in de lift. Door de steeds stijgende prijzen van elektriciteit, gas
en stookolie is het verwarmen met hout populairder dan ooit. Hout is een natuurlijke brandstof
die steeds kan vernieuwd worden door de aanplanting van nieuwe bomen. In vergelijking met
fossiele brandstoffen zoals gas, stookolie en kolen zal hout veel minder schadelijke gassen
afgeven tijdens de verbranding.
Bij de verbranding van fossiele brandstoffen komt er koolstofdioxide (CO2) vrij die gedurende
duizenden jaren in de aarde heeft vastgezeten. Deze toevloed aan CO2 is verantwoordelijk voor
het broeikast effect. Hout daarentegen bestaat voor 50% uit koolstof. Tijdens de verbranding
van hout komt dit koolstof vrij als CO2 om terug opgenomen te worden door andere bomen.
Hierdoor is de impact op het milieu veel minder dan bij het verbranden van kolen, gas of
stookolie. Door te kiezen voor hout als primaire verwarming kan men ten alle tijden
zelfstandig beslissen over het gebruik en verbruik van de houtvoorraad.
Het verbranden van hout dat te vochtig is moet steeds vermeden worden. Een kachel kan alleen
zijn maximale efficientie bereiken indien de hoeveelheid vocht in het hout tussen 15 en 20% is.
Het is ook belangrijk om het hout op een goede manier te laten drogen. Vers hout kan men best
zo snel mogelijk verzagen, klieven en onder een afdak opslaan. Hierdoor zullen schimmels
geen kans krijgen om het hout aan te tasten. Men moet ook vermijden om hout dat aangetast
is door schimmels in huis te brengen. Hierdoor kunnen personen die gevoelig zijn allergische
reacties vertonen.
Hoe lang kan een kachel branden met een bepaalde hoeveelheid hout? Dit is een veel voorkomende
vraag waar spijtig genoeg niet direct een antwoord op te geven is. Brandduur is afhankelijk
van veel verschillende factoren zoals welke soort hout gebruikt men en hoeveel procent
vocht bevat dit hout? Indien u hout gebruikt met een hoge energetische waarde zoals alle
soorten hard hout (eik, beuk en andere) waarvan het percentage vocht maximum 20% is dan kunnen
de meeste goede kachels heel de nacht doorbranden op 1 lading hout met de luchttoevoer naar
de kachel op minimum ingesteld.
Een nadeel is wel dat door het dichtdraaien van de luchttoevoer het venster zwart zal worden
door de gereduceerde verbranding en de algemene lagere temperatuur in de kachel. Ook zal er
meer roetafzetting zijn in de schoorsteen wanneer de luchttoevoer dichtgedraaid wordt.